MỤC LỤC
1. Somerset Maugham
2. Glenn L. Martin
3. S. Parkes Cadman
4. Đại Tướng Montgomery
5. John D. Rockefeller
6. Albert Einstein
8. Edward Bok
9. Evangeline Booth
10. Theodore Roosevelt
11. Đề Đốc C. W. Nimitz
12. Sinclair Lewis
13. Đại Tướng George Marshall
14. Walt Disney
15. Mark Twain
16. Andrew Carnegie
17. Enrico Caruso
18. Dorothy Dix
19. Zane Grey
20. F. W. Woolworth
21. Đề Đốc Byrd
22. Winston Churchill
23. Henry J. Kaiser
24. Charles Dickens

25. Connie Mack
26. Howard Thurston
27. Đại Tá Robert Falcon Scott
28. Al Smith
29. H. G. Wells
30. Anh Em Mayo
31. Clarence Darrow
32. Eddie Rickenbacker
33. Oliver Wendell Holmes
34. Bernard Shaw
35. James Buchanan Duke
36. Ernestine Schumann – Heink
37. Henry Ford
38. Đời Cơ Hàn Của Các Nhạc Sĩ
39. Nhờ Vô Khám Mà Họ Thành Danh Sĩ
40. Trí Nhớ Tầm Thường Cũng Có Thể Thành Thiên Tài

Dale Carnegie
40 Gương Thành Công
Dịch giả: Nguyễn Hiến Lễ
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

1. Somerset Maugham
Theo bạn, kịch nào có giá trị nhất từ trước? Có lần, các nhà phê bình nổi
danh về kịch đã bầu kín ở Nữu Ước để lựa lấy mười kịch có giá trị nhất thì
kịch Hamlet đứng đầu sổ. Kịch đó viết cách đây trên ba trăm năm. Rồi kịch
thứ nhì không phải là kịch Macbeth, hoặc kịch Vua Lear, kịch Nhà buôn ở
Venice, mà là kịch Mưa. Vâng, kịch Mưa, một kịch diễn sự chiến đấu dông
tố giữa Tình dục và Tôn giáo, một kịch soạn theo một chuyện ngắn của
Somerset Maugham.
Kịch Mưa đã đem lại cho Maugham bốn chục ngàn Anh Kim, mà ông
không mất chút công nào để soạn nó.
Việc xảy ra như vầy: Ông viết môt truyện ngắn nhan đề là Sadie
Thomson. Viết xong, ông chẳng nhớ gì tới nó nữa. Nhưng một đêm John
Colton lại chơi nhà ông, và Colton muốn có cái gì đọc để vỗ giấc ngủ,
Maugham bèn đưa cho Colton ấn cảo truyện đó.
Colton say mê đọc, kích thích lạ lùng. Ông nhẩy xuống sàn đi đi lại lại,
tưởng tượng ra như thấy truyện đã diễn thành kịch, một kịch sau này sẽ bất
hủ.
Sáng hôm sau, ông chạy tìm Somerset Maugham, bảo:"Truyện này viết

thành một kịch hay được. Tôi đã nghĩ về nó suốt đêm hôm qua. Báo đời!
Biểu cho người ta đọc cái gì để dễ ngủ, mà làm cho người ta không chợp mắt
lấy được một phút!".
Nhưng Maugham vẫn thản nhiên đáp:
- Viết thành kịch ư? Một kịch bệnh hoạn thì được. Rồi đem diễn được
trong sáu tuần lễ. Không đáng để ý tới. Thôi đi.
Và chính kịch mà ông không thèm để ý tới đó đã đem lại cho ông bốn
chục ngàn Anh Kim.
Kịch viết xong, nhiều gánh hát từ chối. Họ tin chắc rằng sẽ thất bại. Chỉ
có Sam Harris chịu nhận. Ông sở dĩ nhận là có ý cho một đào trẻ tên là
Jeanne Eagels đóng. Nhưng người quản lý gánh hát không chịu, muốn lựa
một đ ào có danh hơn.
Rốt cuộc, Jeanne Eagels cũng được đóng và nàng thành công. Kịch diễn
bốn năm rưỡi một lần, lần nào cũng có nàng và lần nào rạp cũng đông nghẹt.
Somerset Maugham đã viết nhiều tiểu thuyết có danh như Of Human
Bondage, The Moon and Six-pence và The Painted Veil, khoảng hai chục
kịch hay. Nhưng chính kịch trứ danh nhất của ông thì, ông lại không viết.
Bây giờ nhiều người coi ông là một thiên tài, nhưng hồi mới bắt đầu viết,
ông thất bại luôn mười một năm. Nhà văn đã kiếm được hai trăm ngàn Anh
kim đó, trong mười một năm ấy chỉ kiếm được mỗi một Anh kim.
Nhiều lúc đói, ông muốn xin một chân trong tòa soạn một nhà báo nào
đó để có một số tiền nhất định mỗi tháng, nhưng không ai nhận ông cả. Ông

bảo: "Kiếm không được việc tôi đành phải tiếp tục viết như vậy". Lúc đó ông
đã đậu bằng cấp y khoa bác sĩ, họ thôi thúc ông bỏ truyện ngắn, truyện dài đi
mà làm thuốc ra toa cho tấm thân đỡ cơ cực. Nhưng không có gì làm ông
thay đổi quyết định sắt đá của ông là lưu danh lại trên những trang Văn học
sử Anh.
Bod Ripley, nổi danh về cuốn Believe it or not, có lần bảo tôi:"Một
người có thể làm việc như mọi không ai biết đến, trong mười năm rồi nổi
danh trong mười phút". Lời đúng với Ripley và cả với Maugham.
Lần đầu tiên Somerset Maugham được nổi danh là do một ngẫu nhiên.
Một kịch nào đó thất bại và ông bầu một gánh hát kiếm một kịch bản khác
để thay. Chủ ý ông chưa muốn kiếm một kịch được hoan nghênh, chỉ muốn
kiếm một kịch cũ cũ nào đó diễn đỡ, đợi ngày gặp được một kịch có chân giá
trị. Vậy ông tìm bậy trong tủ của ông, xem ra may được một kịch nào chăng,
và rút ra một kịch của Somerset Maugham, nhan đề là Lady Frederick. Kịch
đó ông nhét vào tủ đã mấy năm rồi, nhớ đã đọc qua, và biết là chẳng hay ho
gì, nhưng diễn tạm được ít tuần. Ông bèn cho diễn. Và phép mầu đã hiện ra.
Kịch Lady Frederick thành công rực rỡ. Khắp thành phố London, ai cũng nói
tới. Từ hồi Oscar Wilde tới nay, chưa có kịch gia nào làm cho người Anh vui
thích như vậy.
Tức thì hết thẩy các ông bầu hát ở Luân Đôn tranh nhau xin kịch của
Somerset Maugham. Ông lục lọi các vở kịch cũ trong tủ ra, và chỉ trong vài
tuần, ba kịch của ông được đem diễn trong những rạp lớn.
Tiền tác giả chảy vô như suối. Các nhà xuất bản lăn xả vô xin ký giao
kèo với vị thiên tài mới xuất hiện đó. Giấy mời của các hội bay tới như mưa,
và sau mười năm sống trong bóng tối, Somerset Maugham bỗng được hoan
nghênh trong các phòng khách sang trọng nhất.

Ông nói với tôi rằng không khi nào ông làm việc quá một giờ trưa, vì
buổi chiều, óc ông như đặc lại. Ông viết dưới một mái hiên trên từng thượng
biệt thự của ông ở Nice. Luôn luôn ông hút ống điếu và đọc sách triết lý
khoảng một giờ rồi mới bắt đầu viết. Khi quân Đức chiếm nước Pháp, ông
qua Nam Caroline viết trong một đồn điền.



Dale Carnegie
40 Gương Thành Công

2. Glenn L. Martin
Đêm rằm tháng giêng năm 1886, bà Minta Martin ở Macksbung nằm mộng
thấy ngồi trên một cái máy, bay trên không trung, lượn trên châu thành bà ở,
đưa tay ra vẫy vẫy bạn bè đứng dưới đường và buồn rầu vì họ không thể bay
như mình được.
Việc đó xảy ra mười bảy năm trước khi hai anh em Wright bay thử lần
đầu.
Gặp lúc khác thì chắc bà không để ý gì tới giấc mộng đó cả, nhưng hồi
ấy bà đương có mang và đã được nghe nhiều người đoán điềm giải mộng
nên bốn mươi tám giờ sau, khi sanh con trai là Glenn Martin thì bà tin rằng
con bà sau này sẽ bay được trong không trung như bà.
Điều lạ lùng nhất trong truyện đó là con bà sau tập bay thật, sau hai anh
em Wright một chút và là người thứ ba ở Châu Mỹ lái một máy bay tự mình
sáng chế ra.
Bây giờ Martin là người đứng đầu trong kỹ nghệ hàng không mà ông đã
làm cho phát triển một cách phi thường. Xưởng chế tạo của ông, tức công ty
Glenn L. Martin, ở gần Baltimore xứ Maryland, là một trong ba xưởng chế
tạo phi cơ lớn nhất thế giới. Ông đã đóng những chiếc Marauder cho lục
quân, Mariner cho hải quân và Baltimore cho nước Anh. Ông là nhà chế tạo
phi cơ danh tiếng nhất thế giới. Mà nếu thân mẫu ông không nằm mộng thấy
mình bay lên trên không trung thì có lẽ ông đã không lựa nghề đó.
Bạn hỏi tôi:
- Tại sao vậy?
Là vì suốt thời thơ ấu của ông, bà cụ thường kể cho ông nghe giấc mộng
ấy, gây cho ông một mục đích cao vời, một quyết tin, một tham vọng: chinh
phục được thế giới của bão tố. Mà ở trên những cánh đồng cỏ miền Kansas,

nơi tuổi thơ ông trôi qua, luôn luôn có những trận bão tố dữ dội cần phải chế
ngự.
Trong một cuộc phỏng vấn, ông kể cho nghe rằng những trận gió ở
Kansas đã đóng một vai trò chủ yếu trong thời thiếu niên của ông. Hồi sáu
tuổi, ông lấy một chiếc mền cột vào chiếc xe nhỏ sơn đỏ, rồi cho gió thổi xe
chạy trên đường phố như thuyền buồm chạy trên sông.
Sau ông đi giày đạp tuyết, tay cầm một chiếc buồm tự ông cắt lấy rồi để
gió đẩy chạy trên băng. Ông cũng dùng cách đó để khỏi phải đạp xe máy.
Ông bảo rằng thời đó hễ gặp một khu rộng nào có thể dùng buồm để di
chuyển được là ông cũng mê mẩn, như bị thôi miên.
Tôi ngờ rằng cái thời xa xăm ấy, thời bà cụ Martin còn ở Kansas thì cụ
chưa hề được nghe chữ tâm lý nhưng cụ đã dùng một phương pháp tâm lý
mà các tâm lý gia ngày nay chắc chắn đều công nhận là hiệu quả, để nung
lòng can đảm và đức tự tin của con trai. Khi con khôn lớn, làm được một
việc gì thì cụ để cho cậu tự lãnh lấy mọi trách nhiệm. Một lần cậu muốn có
một đôi giày trượt tuyết mà không có tiền mua, cụ bảo cậu lại tiệm thợ rèn
mà mượn đồ, xin sắt, tự rèn lấy một đôi, cậu vâng lời làm liền. Muốn có một
chiếc diều, cậu cũng phải làm lấy. Và đọc một tạp chí, cậu đã nảy ra ý chế ra
một kiểu diều rất mới có hai tầng cánh. Cậu ráp nó trong nhà bếp và khi thấy
nó bay thẳng hơn, cao hơn tất cả những diều khác ở Kansas, cậu thích thú,
hăng hái vô cùng.
Cậu hãnh diện về sự thành công đó đến nỗi tự tổ chức cuộc thi diều và
cậu thắng. Thế là các trẻ em trong châu thành đều năn nỉ cậu làm cho một
chiếc diều như của cậu.
Cậu bé Glenn Luther Martin - mà năm chục năm sau chế tạo được chiếc
phi cơ lớn nhất thế giới, chiếc Mars. Hồi đó lập một xưởng làm diều trong
nhà bếp của bà cụ. Mỗi đ êm cậu làm được ba chiếc diều và bán hai cắc rưỡi
một chiếc: trả mặt một cắc rưỡi cho trả góp làm ba tuần, mỗi tuần năm xu.
Lòng tự tin của cậu còn tăng lên nữa khi cậu thấy mình có khiếu về máy
móc và có thể làm được nhiều đồ mà các trẻ khác làm không được.

Ba chục năm sau, khi ông đã chế tạo những phi cơ đánh đắm được nhiều
chiến hạm, một ký giả ở Cleveland lại phỏng vấn ông về những bước đầu
trong nghề, ông đáp:
- Má tôi đã ảnh hưởng nhiều đến tôi. Người đã khuyến khích tôi làm diều
trong nhà bếp. Người đã tập cho tôi đức tự tin.
Khi những chiếc xe hơi đầu tiên xuất hiện ở Kansas, Martin chỉ ước ao
mỗi một điều là được lái loại xe kỳ dị chạy không cần ngựa đó. Ông xin
được vào làm trong một hãng sửa xe. Sau này, khi gia đình ông dời qua
Santa Ana ở California, ông mở một hãng sửa xe, xin được làm đại lý các
hãng xe Ford và Maxwell. Hồi đó, ông hai chục tuổi, làm nghề bán và sửa xe
ấy mà kiếm được từ ba đến bốn ngàn Mỹ kim mỗi năm.
Rồi một việc xảy ra làm cho cuộc đời ông thay đổi hẳn.
Một buổi sáng năm 1905, một tin trong báo làm ông sửng sốt rồi như bị thôi
miên: hai anh em Wright ở Kitti Hawk, miền Bắc Caroline, đã bay được
trong một trăm giây. Tin đó kích thích ông vô cùng, ông nhận ra rằng thứ
máy bay đó đương rầm rộ mở một kỷ nguyên mới.
Vậy ra hai anh em Wright đã bay được trong một trăm giây. Ông lấy
đồng hồ ra, đếm một trăm giây, rồi tự nhủ: "Có người bay được một trăm
giây thì sau này sẽ có người chế tạo được những máy bay bay được một giờ,
có lẽ năm giờ.... biết đâu chừng?"
Vài tháng sau ông lại bị kích thích một lần nữa: ông thấy một tạp chí kỹ
thuật in hình phi cơ của hai anh em Wright. Nghiên cứu tỉ mỉ hình đó xong,
ông thưa với bà cụ:
- Xét cho kỹ thì chẳng qua máy bay chỉ là một chiếc diều lớn có động cơ.
Con làm diều được, thì cũng chế tạo một chiếc máy bay như vậy được, để
con làm rồi lắp ráp cho má xem.
Bà cụ nhớ lại giấc mộng hồi xưa, đáp:
- Con có lý, con có lý, con tất làm được.
Hồi đó ông hai mươi tuổi, ham bay tới nỗi muốn bỏ hết thời giờ vào việc
chế tạo máy bay. Nhưng không được như sở nguyện vì còn phải kiếm ăn

nữa, cho nên ban ngày đ ành trông nom hãng xe hơi, còn ban đ êm, ồ ban đ
êm, thì tha hồ muốn làm gì thì làm. Mới đầu ông đóng một kiểu diều lớn chở
nổi một người, không có động cơ, rồi ông tập bay thử. Sau nhiều tháng tập
bay như vậy, ông nóng lòng muốn chế tạo một phi cơ thực, có động cơ đ àng
hoàng. Nhưng phải làm ra sao bây giờ? Ông mù tịt hay gần như mù tịt về
khoa khí động học, và chưa được học tập về kỹ thuật bao giờ.
Mặc dầu vậy ông cũng cố đóng một chiếc máy bay, không có bản đồ vẽ
trước, mà cũng chẳng được ai giúp đỡ, chỉ bảo. Ông hăng hái lắm, lại một
thư viện công cộng, đọc sách về kỹ thuật xây cầu vì ông nghĩ rằng biết cách
xây cầu thì sẽ tìm được cách đóng một chiếc phi cơ nhẹ chở được một người
và một động cơ.
Năm 1908 ông chế tạo xong chiếc phi cơ thứ nhất trong một nhà thờ bỏ
hoang ở Santa Ana, xứ Californie mà ông phải mướn mỗi tháng mười hai
Mỹ kim. Thân phụ ông mắc cỡ vì có đứa con điên điên khùng khùng bán xe
hơi kiếm được rất nhiều tiền thì không chịu lại bỏ phí thì giờ chế tạo những
máy để bay. Thanh niên trong tỉnh thấy ông bỏ ăn, bỏ ngủ, không biết là
ngày lễ, ngày nghỉ là gì, cặm cụi hết tháng hết năm, cũng chế giễu ông nữa.
Một bà già nọ lại thuyết thân mẫu ông để cụ bảo ông bỏ cái ý của ma quỷ đó
đi.
- Nếu thượng đế muốn cho loài người bay được thì đã cho chúng ta cặp
cánh rồi, phải không cụ?
Chỉ mỗi có một người khuyến khích ông là thân mẫu ông. Cụ nhớ lại
giấc mộng của cụ. Cụ tin chắc con cụ sẽ bay được. Mỗi đ êm cụ cặm cụi với
con trong ngôi nhà thờ hoang, cầm chiếc đ èn dầu chiếu sáng cho con làm.
Kẻ tò mò ngó qua cửa sổ xem thằng khùng đó làm cái trò gì. Ông bực mình
sơn các cửa kính không cho ai nhìn qua được nữa. Rồi ông khóa cửa lại.
Nhưng họ vẫn tới để cười, chế ông. Ông lại phải mướn người coi cửa để
ngăn họ đừng tới gần.
Luôn mười ba tháng như vậy, hai mẹ con ông làm việc đ êm này qua đ
êm khác, cả trong đ êm lễ Giáng Sinh, cả trong đ êm Nguyên Đán. Nhưng

xin bạn đừng phàn nàn cho họ. Công việc đó không phải là một công việc
thường: nó là một sự đam mê. Không phải là một chuyện đóng một phi cơ
mà là chuyện chinh phục thế giới của gió bão, cho một giấc mộng thành sự
thật. Chắc chắn hồi ấy ông sống vui thích hơn một ông vua hoặc một nhà
triệu phú rất nhều. Có lần ông bảo tôi rằng mười ba tháng đó là quãng đời
đẹp nhất của ông.
Ông lắp một động cơ hai mã lực vào phi cơ của ông. Muốn cho nhẹ, ông
thay cái vỏ gang bằng một cái vỏ đồng. Ông phải đẽo sáu chiếc chong chóng
mới được một cái vừa ý.
Sau cùng phi cơ đóng xong. Phải phá một vài mảng tường của nhà thờ
rồi ngày cuối tháng bảy năm 1909, vào nửa đ êm, Glenn Martin và hai người
phụ tá, đẩy máy bay ra ngoài, cho ngựa kéo nó lên đường cái hơn năm cây số
nữa, tới một cánh đồng để sáng sớm hôm sau bay thử. Sở dĩ phải kéo ban đ
êm như vậy là để cho ngựa không thấy hình thù kỳ dị của nó mà hoảng hốt.
Tinh sương ngày mùng một tháng tám năm 1909, Glenn Martin leo lên
phi cơ, mở máy, động cơ nổ vang trời. Ông lên số, máy ông rung chuyển
mạnh, đâm xiên đâm xẹo, rồi thì, ôi phép mầu! Nó cất cánh được. Em nhỏ
Glenn Martin xưa làm diều trong nhà bếp ở Kansas nay đã bay được. Phút
đó là phút quan trọng nhất đời ông.
Sau ông đóng những chiếc China Clipper, tức những phi cơ đầu tiên đã
vượt Thái Bình Dương và đóng rất nhiều phi cơ chiến đấu.
Đời ông là một tấm gương sáng cho ta thấy năng lực phi thường của một
ý chí chuyên chú vào một mục đích độc nhất. Mới rồi ông nói với tôi:
- Nếu ông lựa một con đường và không khi nào quên mục đích của ông
thì dù con đường khó khăn, lởm chởm đến đâu, rốt cuộc thế nào ông cũng tới
được một nơi nào đó.



Dale Carnegie
40 Gương Thành Công

3. S. Parkes Cadman
Hồi trước, ở Nữu Ước, lúc nào rảnh, tôi thường qua sông East River để
phiếm đ àm vài giờ thú vị với S Parkes Cadman ở Brooklyn. Ông là một
trong những người nổi danh nhất ở Mỹ. Ông giảng đạo trong nhiều năm và
là một người tiền phong về phát thanh.
Nếu bạn cho rằng bạn làm không kịp thở thì xin bạn nghe tôi kể những
công việc thường ngày của ông.
Bảy giờ sáng ông dậy, trả lời hai chục hoặc ba chục bức thư, viết một
ngàn rưỡi chữ cho tờ báo của ông, soạn một bài thuyết giáo, hoặc viết tiếp
một cuốn sách, đi thăm năm hay sáu tín đồ, trở về nhà, đọc trọn một cuốn
sách mới xuất bản, vậy là xong việc trong ngày đó, và đi ngủ vào khoảng
hai giờ sáng.
Theo chương trình đó trong bốn mươi tám giờ thì tôi sẽ tối tăm mặt mũi
lại, vậy mà ông giữ đúng được hàng tháng, hàng năm! Bạn thử tưởng tượng
xem! Có lần tôi hỏi ông làm cách nào. Ông đáp là dễ lắm, chỉ việc dự tính
trước công việc.
Ông bảo không đọc thư cho thư ký đánh máy mà đọc trước một máy ghi
âm, như vậy mỗi ngày tiết kiệm được một giờ. Ông lại nói chính Gladstone
đã cho ông một bài học quý giá về cách làm việc. Khi điều khiển chính sự
nước Anh, Gladstone kê bốn cái bàn trong phòng làm việc: một bàn cho các
công việc văn học, một bàn cho thư từ, một bàn cho các việc chính trị và một
bàn cho những việc nghiên cứu riêng. Gladstone nghĩ rằng thay đổi công
việc thì làm việc được nhiều hơn, nên làm ở bàn này một lúc rồi qua bàn
khác. Ông Cadman cũng theo đúng vậy, thay đổi công việc luôn và theo ông
thì nhờ vậy óc ông được minh mẫn.
Ông thay đổi cả sách đọc. Nếu bạn tưởng rằng học giả Cadman chỉ đọc

những sách về thần học, thì bạn lầm lớn. Ông cho rằng phải đổi sách đọc
cũng như đổi món ăn. Vì vậy mỗi tuần ông đọc hai ba cuốn tiểu thuyết trinh
thám. Ông thích Sherlock Holmes và cho truyện The hound of the
Baskervilles là truyện trinh thám hay nhất từ trước tới nay.
Ngày tôi lại thăm ông, tôi thấy bốn cuốn sách trên bàn. Một cuốn giảng
cách lựa thức ăn hàng ngày của bác sĩ Hay; một cuốn nhan đề là The
Romance of Labrador (loại tiểu thuyết phiêu lưu), một cuốn hồi ký về triều
đình vua Louis XIV, và một truyện trinh thám mới xuất bản.
Theo tôi cái điều lạ lùng nhất trong con người lạ lùng đó là ông làm phu
trong mỏ than ở quê ông, ông mới mười một tuổi, và trong mười năm đằng
đẳng ông tiếp tục làm dưới mỏ tám giờ mỗi ngày để nuôi một bầy em dại.
Bấy giờ ai mà chẳng nghĩ rằng ông không làm sao thành người có học
được. Vậy mà sau này ông thành một người học rộng nhất châu Mỹ. Ông
bảo tôi rằng bất kỳ về ngành nào trong văn học Anh, ông cũng biết được kha
khá. Hồi ông làm mỏ, luôn luôn phải đợi một hoặc hai phút để người ta trút
hết than trong xe ông đẩy, trong lúc đợi, ông rút trong túi ra một cuốn sách.
Bạn biết rằng trong mỏ than tối tăm đến nỗi đưa bàn tay ra cũng khó thấy
được, vậy mà ông ránh đọc sách nhờ ánh sáng mù mù của chiếc đèn cũ. Bạn
lại nhớ mỗi lần ông được nhiều lắm là được một trăm hai mươi giây song
ông vẫn mang sách theo. Ông bảo rằng thà không đem cơm theo chứ không
chịu không đem sách theo.
Vì ông biết chỉ có mỗi một cách thoát được cảnh ngục trong mỏ là đọc
sách. Cho nên trong mười năm làm phu mỏ, mượn hay xin được cuốn sách
nào trong làng bên cạnh là ông cũng đọc, trước sau hơn một ngàn cuốn. Vậy
thì sau ông thành công, có gì lạ đâu. Một người như ông thì không có sức gì
làm cho phải ngừng bước mà không tiến nữa. Mười năm sau sức học của ông
đã kha khá, ông thi đậu một cách vẻ vang và được học bổng vào trường đại
học Richmond.
Mỗi chủ nhật ông giảng đạo cho trên năm triệu tín đồ. Ông là một nhà
thuyết giáo nổi danh nhất. Khắp thế giới đều được nghe giọng ông. Một lần

đề đốc Byrd đánh vô tuyến điện tín từ Litte American cho ông để tỏ nỗi vui
của bọn thám hiểm khi bắt được tiếng ông ở một nơi chân trời, gần Nam
Cực. Vậy mà khi Cadman mới tới châu Mỹ, ông chỉ xin được việc thuyết
giáo trong một nhà thờ, cho một trăm rưỡi tín đồ ở Millbrook, tiểu bang Nữu
Ước. Họ định trả ông mỗi năm một trăm hai mươi Anh kim, nhưng không đủ
tiền, đành trả ông bằng heo, gà, trái bom, khoai tây. Có người tặng ông một
đống rơm.



Dale Carnegie
40 Gương Thành Công

4. Đại Tướng Montgomery
Chín trăm lẻ hai chiến tranh đã xảy ra trong hai ngàn rưỡi năm nay: vậy mà
đại tướng Anh là Bernard Montgomery đã lập được một kỷ lục mới trong
nghệ thuật cầm quân. Trong mười lăm tuần lễ, ông và đội quân thứ tám của
ông, tức "Đội quân sông Nile" đã đánh đuổi đại tướng Rommel và đội quân
Phi Châu chạy dài khoảng ba ngàn cây số ra khỏi sa mạc Phi châu.
Trước khi ra quân, đại tướng Montgomery bảo sĩ tốt rằng họ sắp chiến
đấu một trận quyết liệt trong lịch sử, một trận có lẽ đổi hướng cho đại chiến
thứ nhì. Mà đúng vậy. Nếu đại tướng đại bại ở El Alamein thì quân Đức đã
chiếm được Ai Cập, kinh Suez và có lẽ cả những mỏ dầu ở Iran và Iraq. Rồi
họ có thể băng qua Ấn Độ bắt tay quân Nhật và cắt đứt những đường tiếp tế
từ Nga và Trung Hoa.
Vậy mà thiếu chút nữa đại tướng đã không được cơ hội cầm quân ở El
Alamein. Nguyên do là trong đại chiến thứ nhất, tại trận Meteron ông bị
thương nặng ở phổi đến nỗi người ta tưởng ông đã chết và đem đi chôn.
Thân mẫu ông kể lại chuyện đó như sau:
"Bernard ngã gục và người lính chạy giấy của nó bị bắn trúng tim, chết đ
è lên nó. Nó bất tỉnh, và được chở tới phòng cấp cứu. Bác sĩ bảo:"Người này
chỉ sống được nửa giờ nữa thôi". Viên đại tá liền cho lệnh đ ào huyệt. Người
ta đem xe cam nhông chở Bernard đi. Trên đường tới huyệt, người cầm lái
thấy nó cựa cậy nhè nhẹ, bèn bảo bác sĩ: "Cái thây này chưa chết".
Vâng, nhờ trời, thây đó còn sống thật, và thây đó sau này thành một đại
tướng nổi danh nhất của Anh trong đại chiến thứ nhì.
Bernard Law Montgomery đã suýt thành một nhà thuyết giáo, chứ không
phải là một đại tướng. Thân phụ ông là giáo sĩ H.H. Montgomery, giám mục
ở Tasmania và Bernard Montgomery muốn theo gót cha.

Nhưng năm 1899, ông mười hai tuổi, một hôm đứng trên lề đường
London, nhìn đoàn quân diễn qua để sang Châu Phi đánh giặc Boer, nghe
tiếng kèn, tiếng trống hùng dũng, thấy đám đông hoan hô, ông nhớ lại những
chuyện phiêu lưu mà thân mẫu ông đã kể cho ông nghe hồi nhỏ rồi cuộc đời
anh dũng của ông nội ông, Robert Montgomery, một vị trung tướng nổi danh
trong những trận Ấn Độ. Thế là từ đó trong lòng em nhỏ mười hai tuổi ấy,
dào dạt ý muốn làm một nhà cầm quân đại tài chứ không chịu làm một nhà
thuyết giáo. Em cũng muốn được diễn qua thành phố London trong đám cờ
bay phất phới và dân chúng hoan hô.
Thân mẫu ông kể chuyện những danh nhân Anh như Cromvell, Clive,
Drake và Nelson để tiêm cho ông tinh thần mạo hiểm.
Ông được sinh trưởng trong một nhà đầy những sách bất hủ và được
hấp thụ những tư tưởng cùng lý tưởng thanh cao. Một hôm thân phụ ông gọi
bốn người con vào phòng sách và bảo họ rằng họ đủ trí khôn để tự lựa chọn
lấy con đường đi trong đời rồi, cụ không phải dắt dẫn nữa; nhưng lựa đường
nào thì lựa, họ cũng không quên được mục đích giúp nước.
Và muốn dự bị để giúp nước, Bernard Montgomery vào trường võ bị
Sandhurst. Trong bốn chục năm nay ông là một quân nhân chuyên nghiệp.
Phần nhiều những thắng lợi của ông trong việc cầm quân là nhờ ông có
tài dẫn đạo người. Ông tuyên bố rằng điều kiện quan trọng nhất để thắng trận
là lòng người: "Không phải là xe tăng, hoặc chiến xa, chiến hạm mà thắng
trận được đâu. Thắng được là nhờ con người trong những xe, những tàu đó".
Ông lại nói "Bất kỳ người nào trong bộ đội cũng phải có chí quyết chiến
hiện ra ở tia sáng con mắt". Ông bảo bộ đội thứ tám của ông rằng họ là
những lính thiện xạ nhất hoàn cầu, đã đầy danh vọng, chưa hề thua trận nào,
và không có sức gì ngăn cản bước tiến của họ được. Ông lại tâm sự với họ,
cho họ biết họ sắp phải làm những việc gì. Ông cho họ những mục tiêu rõ rệt
để nhắm. Ông nói để họ vững lòng vì rằng chỉ khi nào ông có đủ khí giới, có
đủ không lực để thắng thì ông mới đưa họ ra trận. Ông cho biết hai quy tắc
của ông:

Quy tắc thứ nhất: đừng bao giờ để quân địch ồ ạt tấn công mình đến nỗi
mình rối hàng ngũ.
Quy tắc thứ nhì: Không chắc chắn là thắng trận thì đừng bao giờ ra quân.
Trong một thông điệp gửi cho quân đội, ông viết:"Nếu tôi không chắc thắng
thì không khi nào tôi chiến đấu. Nếu tôi còn phải lo lắng ngại ngùng thì tôi
chưa đánh vội, mà chờ cho tới khi mọi sự sẵn sàng".
(...) Kỷ luật của ông rất nghiêm. Một lần, trong một hội nghị quân sự,
ông bảo: "Tôi không muốn các ông hút thuốc hoặc ho. Vậy các ông không
được hút thuốc ở đây. Ngay bây giờ các ông có thể ho trong hai phút, rồi thì
ngừng ho trong hai mươi phút cho tới khi tôi lại để các ông ho trong sáu
mươi giây nữa".
Đối với kẻ địch, ông không có tính ghét cá nhân. Ông thường treo hình
Rommel trên đầu gường ông và nói rằng muốn được gặp Rommel trước khi
chiến đấu. Tại sao? Tại ông nghĩ nếu được nói chuyện với một người mình
sắp tấn công, thì dễ đoán được người đó sẽ dùng chiến thuật nào.
Khi bắt sống được tướng Von Thoma, cánh tay mặt của Rommel, ông
mời Von Thoma lại dùng cơm tối với ông. Ông vẽ phác chiến trường trên
khăn phủ bàn và chỉ cho Von Thoma thấy tại sao Rommel không thể thắng
được.
Khi ông chỉ huy quân đội thứ mười hai, trên tường phòng giấy của ông
có treo một dấu hiệu ý nghĩa là: "Đã sẵn sàng trăm phần trăm chưa? Khí lực
có sung không? Sáng dậy có ca hát vui vẻ không?"
Sự thật thì đại tướng Montgomery không bao giờ thức dậy mà ca hát vui
vẻ, hoặc nói năng một tiếng gì hết. Người ta đánh thức ông và một giờ sau
ông mới bước ra khỏi giường. Sáu giờ sáng người ta đánh thức ông, ông
uống một ly cà phê rồi nằm thêm một giờ nữa để suy nghĩ, tính toán. Những
chi tiết lặt vặt, ông để người khác giải quyết, ông tổ chức công việc hàng
ngày để không lúc nào phải vội vàng. Ngày mai ra quân thì hôm nay ông vẫn
ung dung. Kế hoạch tấn công đã định trước rồi. Ông bảo có thể thắng trận và
phải thắng trận từ khi tiếng súng đầu tiên nổ, thắng bằng cách tính kỹ kế

hoạch từ trước.
Khi trận đã bắt đầu khai diễn thì ông nghỉ ngơi. Ông lên giường nghỉ một
giờ trước khi pháo binh của ông tấn công Rommel ở El Alamein. Bốn giờ
rưỡi sau, hồi một giờ rưỡi khuya, vị phó quan của ông đánh thức ông để
phúc trình tình hình mặt trận. Ông nghe, ra lệnh xong rồi tắt đ èn, lại ngủ
nữa. Sở dĩ ông tự tin ghê gớm như vậy là nhờ ông đã tính toán kỹ lưỡng,
nắm được ưu thế trên không và sĩ tốt của ông thiện chiến mà khí giới thì đầy
đủ. Đại tướng lấy lời huấn hỗ dưới đây của thân phụ ông làm phương châm:
"Con sinh trong một vọng tộc. Vọng tộc không phải chỉ có nghĩa là bề ngoài
sang trọng mà còn có nghĩa là tâm hồn thanh cao, nhã nhặn. Phải ghét những
cái gì nhục nhã, ti tiện và dơ bẩn".



Dale Carnegie
40 Gương Thành Công

5. John D. Rockefeller
John D. Rockefeller đã làm được ba việc hơi khác thường trong đời ông.
Việc thứ nhất là đã gây được một gia tài có lẽ lớn nhất trong lịch sử. Khi
ông bước vào đời, ông phải đi đ ào khoai tây dưới ánh nắng gay gắt để kiếm
được mỗi giờ bố xu. Hồi mà khắp Hoa Kỳ không có tới sáu nhà triệu phú thì
John Rokefeller đã gây nổi một gia tài khoảng một hai tỷ Mỹ kim.
Việc thứ nhì là John D. Rockefeller giúp cho mọi cơ quan một số tiền lớn
nhất trong lịch sử nhân loại. Ông đã giúp sáu triệu Mỹ kim, tính ra từ khi đức
Chúa Ki Tô ra đời đến nay, cứ mỗi phút ông phân phát sáu cắc rưỡi, hoặc từ
khi Moise dắt dân Israel qua Hồng Hải đến nay luôn ba ngàn năm, cứ mỗi
ngày ông phân phát sáu trăm Mỹ kim.
Vậy mà thiếu nữ ông mê lần đầu tiên lại chê ông. Tại sao? Tại bà mẹ cô
ta bảo không khi nào chịu gả con cho một anh chàng không có tương lai.
Việc thứ ba cũng hơi đặc biệt nữa là ông sống chín mươi bảy tuổi. Ông là
một trong những người bị tất cả Châu Mỹ ghét nhất. Ông nhận được hàng
ngàn bức thư đe dọa ông. Suốt ngày đêm phải có lính hộ vệ ông, khí giới đầy
đủ. Công việc chỉnh lý và điều khiển vô số xí nghiệp của ông làm thần kinh
và cơ thể ông căng thẳng ghê gớm mà ông chịu nổi.
Harriman, nhà chuyên môn xây đường xe lửa, làm việc mệt quá, chết hồi
sáu mươi mốt tuổi.
Woolworth, người sáng lập những tiệm bán hàng giá độc nhất ở khắp
nước, chết hồi sáu mươi tám tuổi.
John D. Rockefeller gây được một gia tài gấp mấy lần gia tài của
Harriman, Woolworth, Duke hợp lại. Mà xin bạn nhớ rằng một triệu người
chỉ có ba người thọ được chín mươi bảy tuổi. Và trăm triệu người không
chắc có được một người sống tới tuổi đó mà không phải dùng răng giả: John

Rockefeller tới chín mươi bảy tuổi vẫn còn đủ răng!
Bí quyết sống lâu của ông ở đâu? Chắc chắn là do di truyền, nhưng cũng
nhờ bản tính ông điềm tỉnh nữa. Không bao giờ người ta thấy ông nóng nảy,
cũng không bao giờ ông vội vàng.
Khi ông làm Giám Đốc công ty Standard Oil, ông kê một chiếc đi-văng
trong phòng giấy ở Broadway, và muốn gì thì gì, mỗi bữa trưa ông cũng
đánh một giấc nửa giờ. Ông giữ thói quen mỗi ngày ngủ năm giấc ngắn cho
tới khi mất.
Hồi năm hai mươi lăm tuổi ông mới đau lần đầu. Thật là một tin mừng
và rất quan trọng đối với y học vì khi khỏi bệnh, ông tặng cả triệu Mỹ kim
vào công việc nghiên cứu y học. Nhờ vậy mà ngày nay Viện Rockefeller mỗi
tháng tiêu được khoảng một triệu Mỹ kim vào chiến dịch diệt bệnh ở khắp
thế giới.
Năm 1923 tôi đương ở Trung Hoa thì bệnh thời khi hoành hành ghê gớm
ở đó, và ở giữa cảnh nghèo nàn và nggu dốt của người Trung Hoa, tôi có thể
lại Bắc Binh tiêm thuốc ngừa bệnh ở Viện Rockefeller. Trước ngày đó tôi
không thấy được công ông giúp hạng người đau khổ ở châu Á và những nơi
hẻo lánh nhất thế giới. Viện Rockefeller đã rán diệt loài sán. Hiện nay Viện
đương tấn công bệnh rét rừng và các y sĩ của viện đã tìm thấy thuốc trừ một
bệnh sốt rét ghê gớm, bệnh hoàng ngược.
Nhưng con người giàu nhất thế giới đó xây dựng sự nghiệp khổng lồ
cách nào?
Ngay từ hồi nhỏ ông đã có tư cách tỏ rằng sau này sẽ thành công. Ông là
con một y sĩ lang thang, thường đi nơi này nơi khác, để mẹ con ông ở nhà,
trong một trại ruộng tại Moravia, gần hồ Owasco, giữa một xứ của dân da
đỏ. Một hôm John thấy một con gà mái rừng đi tìm chỗ yên tĩnh để làm ổ.
Mẹ ông bảo ông đi kiếm ổ gà đó rồi bắt con gà đem về trại nuôi. Ông mất
hai ngày mà không có kết quả. Nhưng, đúng như lời một người viết tiểu sử
ông chép lại chuyện đó, ông có cái "Thiên tài kiên tâm","Một sức kiên tâm
tàn nhẫn, không gì lay chuyển được". Ông không chịu thua, tiếp tục rình con

gà, theo dõi nó hoài và hai ngày sau, ông bắt được cả mẹ lẫn con về trại. Lần
nuôi gà đó là công việc làm ăn đầu tiên của ông. Ông bán được tiền, bỏ vào
một chiếc chén rạn. Để kỷ niệm bước đầu đó, sau này, trong cái trại nổi tiếng
rộng bốn ngàn mẫu của ông ở Pocantico Hills, luôn luôn ông nuôi một bầy
gà mái tây cho tới khi ông chết.
Đi học ông cũng siêng năng nhưng không có nhiều kết quả. Ông chỉ
thích môn toán. Sau này ông bảo:
-Tôi chỉ là một người thích những con số. Ông tập tìm hiểu nghĩa của các
số đi. Nó sẽ cho ông biết nhiều sự thực cay đắng mà thấy rõ được tương lai.
Ông được mười một tuổi khi thân mẫu ông ở nhà một mình, phải chống
cự với cảnh cơ hàn để nuôi năm người con. Ông phải làm mướn cho một chủ
trại láng giềng và ki cóp tiền công cho tới khi trong cái chén rạn của ông có
được năm mươi lăm Mỹ kim. Lúc đó ông đem trọn số tiền cho chủ vay, lời
bảy phân, và ông thấy rằng số vốn đó mỗi năm đem lại cho ông một số tiền
bằng tiền công mười ngày làm việc mệt đừ.
Ông nói:
-Thế...